Corona dossier Eetexpert

Corona dossier Eetexpert

Als Vlaams kenniscentrum ondersteunt Eetexpert hulpverleners die met eet- en gewichtsproblemen werken, ook in deze coronacrisis. We vullen deze pagina aan met updates ter ondersteuning. 

Overgewicht in coronatijd

We zijn bezorgd over de relatie tussen overgewicht en COVID-19 die wereldwijd geobserveerd wordt. Ook al is het verband tussen beide nog niet duidelijk, we merken dat er soms onhandig over deze link gerapporteerd wordt en vrezen negatieve impact. Onbedoeld worden fouten gemaakt waarvan recent aangetoond is dat ze tot verdere verzieking leiden. 

Promoot gezond gedrag voor iedereen, en vermijd een eenzijdige focus op gewicht

  • Promoot het werken aan stapsgewijze leefstijlverbetering die goed is voor elke persoon.
  • Stop met het adviseren van snel gewichtsverlies en diëten/lijngedrag. Dit kan verstoord eetgedrag en gewichtstoename op lange termijn uitlokken.
  • Het doel van de behandeling van overgewicht is in de eerste plaats gezondheidswinst en een verbetering van de lichaamssamenstelling. Gewichtsverlies kan hier deel van uitmaken. 

Maak een onderscheid tussen gezond gewicht en normaal gewicht

  • Een bepaald gewicht behalen en behouden kan op verschillende manieren die niet allemaal gezond zijn.
  • Iemand met overgewicht bij voorbaat als ‘niet fit’ en ‘ongezond’ beschouwen, en iemand met een normaal gewicht als ‘fit en gezond’ is dus kortzichtig.
  • ‘Normaal’ gewicht kan samengaan met ‘verstoord’ eet- en beweeggedrag
  • Personen met overgewicht kunnen gerust een gezonde leefstijl hebben 
  • Leefstijlaanpassingen zullen zich niet meteen vertalen in gewichtsverandering, waardoor je niet aan iemands uiterlijk kan zien of die persoon gezond is of niet

Kijk en communiceer steeds genuanceerd en vanuit een do-not-harm aanpak.

Communicatietips: do’s en dont’s

Do’s

  • Promoot een gezonde leefstijl voor iedereen (evenwichtig eten, voldoende bewegen, slaaphygiëne, stresshantering en mildheid voor jezelf). Een gezonde leefstijl draagt niet alleen bij aan preventie van overgewicht, maar aan tal van gezondheidsrisico’s. 
  • Ook de behandeling van overgewicht vertrekt van een gezonde leefstijl. Benadruk gedragsverandering, niet het gewicht op de weegschaal.
  • Vermijd om te focussen op uiterlijk of gewicht (gezondheidsgedrag wordt niet altijd of onmiddellijk ‘beloond’ met gewichtsverlies)
  • Zorg dat mensen worden doorverwezen naar betrouwbare en gespecialiseerde hulp. Als partnerorganisatie van de overheid rond dit thema zorgt Eetexpert dagelijks voor info en verwijshulp voor wie zich graag professioneel laat begeleiden rond zijn/haar gewichtsprobleem. En het Vlaams Instituut Gezond Leven heeft een website met betrouwbare informatie rond o.a. voeding en beweging, voor elke Belg: www.gezondleven.be.  

Dont’s

  • Een eenzijdige focus op gewichtsverlies als aanpak van overgewicht kan een negatief zelfbeeld (‘ik slaag er niet in om te vermageren’) en negatief lichaamsbeeld (‘ik ben lelijk zoals ik ben’) uitlokken, en risicovol lijngedrag. Het kan leiden tot een stijging van BMI op lange termijn (jojo-effect), en kan eetproblemen uitlokken.
  • Zadel mensen niet op met angst- of schuldgevoelens in een goedbedoelde poging om mensen ‘wakker te schudden’.
  • Vermijd het om ‘dik zijn’ te stigmatiseren (‘deze mensen eten te veel’, ‘ze zijn lui’), anti-vet boodschappen te gebruiken (‘alle vet is slecht’). Deze boodschappen helpen niemand vooruit. 
  • Vermijd beladen termen als ‘dik’ en ‘mager’.

“Obesity Canada” publiceerde een paper waarin men benadrukte om ook in coronatijden als hulpverlener op te letten voor stigmatiserend taalgebruik. Ook zij formuleerden aanbevelingen en tips voor hulpverleners.

Meer informatie

Eetexpert helpt: verwijzers online begeleiding 

Eetexpert inventariseert het aanbod aan online hulp dat beschikbaar is voor mensen met een eetstoornis, selectief eten, overgewicht en obesitas, en eetproblemen.  

Wil je patiënten helpen die omwille van het coronavirus niet terecht kunnen bij hun hulpverlener of psychiatrische dienst? Werk je als erkend zorgverstrekker? Heb je ervaring met het begeleiden van mensen met eetproblemen, eetstoornissen, overgewicht,…? 

Laat het ons weten! Stuur je gegevens, doelgroep en manier van werken door (telefonisch, online, andere, …) zodat wij naar jou kunnen doorverwijzen. Samen staan we sterk! 💪🏻 

Contacteer ons 

De Zorgsamen

De zorgsector geeft vandaag alles wat ze heeft. We zitten midden in een gezondheidscrisis van een nooit geziene omvang. De Covid-19-pandemie heeft een enorme impact op wie in de zorg werkt: artsen, zorgpersoneel en iedereen die achter de schermen bijdraagt om het systeem draaiende te houden. Niet één week, niet twee weken, maar nog wekenlang. Het “samen de zorg organiseren”, nu en na de crisis, is een grote uitdaging. 

Het is cruciaal om de medewerkers in de zorg mentaal te ondersteunen en hun veerkracht te laten behouden om uitval te voorkomen. Dat is nu belangrijk, maar ook nadat de meest acute fase van de crisis zal geweken zijn. Het is te verwachten dat de druk op de gezondheidszorg nog maanden zal aanhouden. Een toestroom aan patiënten, die nu geen beroep doen op gezondheidszorg, zullen vanaf de zomer de druk op het systeem en onze medewerkers verder doen toenemen. Zorgen voor de zorgende – ook na de acute fase –  is daarom geen “nice to have” maar een absolute noodzaak in deze uitzonderlijke tijden. 

In samenwerking met de VVKP en een reeks partners uit de bredere gezondheidszorg lanceert Zorgnet-Icuro De ZorgSamen. Dit platform wil via een trapsgewijze aanpak het mentaal welbevinden van alle medewerkers in zorg en welzijn gericht ondersteunen. De ZorgSamen is er voor iedereen die werkt in de zorg, ongeacht hun statuut of functie: artsen, verpleegkundigen, middenkader, logistiek en administratief medewerkers, schoonmaak- en keukenmedewerkers… en ongeacht de zorgsetting waarin ze werken: in ziekenhuizen, woonzorgcentra, eerste lijn, welzijn of thuiszorg. 

Naar het platform

Aanpak online behandeling eetstoornissen, eetproblemen en gewichtsproblemen 

Zorg je mee voor de (online) opvolging van mensen met eet- en gewichtsproblemen? We roepen je graag op om je cliënten en patiënten niet los te laten, maar vast te houden via online hulpmiddelen. Door de coronacrisis hebben ze het nu nog moeilijker.   

Online consultaties zijn mogelijks iets minder optimaal dan face-to-face gesprekken, maar bieden continuering en dat is nu belangrijk. Zet de behandeling zo veel als mogelijk actief verder voor cliënten die dit nodig hebben, door hen daarnaast ook zelfstandig aan het werk te zetten bv. via aanvullende (schrijf)opdrachten.   

Aandachtspunten voor online begeleiding

De Nederlandse Academie voor Eetstoornissen (NAE) geeft concrete tips voor het ambulant behandelen van jongeren  met een eetstoornis (door Hermien Elgersma en Gwen Dieleman).

De Belgische Federale Raad voor de Geestelijke Gezondheidszorgberoepen schreef deze nota met aanbevelingen voor de brede Geestelijke Gezondheidszorg tijdens de quarantainemaatregelen.

Verschillende onderzoekers en clinicie stelden een overzichtsartikel op met tips en aanbevelingen over evidence-based werken in een telehealth of e-health kader. Het artikel vind je hier.

Het Amerikaans zusje van Eetexpert ( National Center of Excellence for Eating Disorders, NCEED) organiseerde een webinar rond het opzetten van een digitale praktijk voor de behandeling van eetstoornissen.

De Vlaamse Vereniging voor Klinisch Psychologen (VVKP) geeft essentiële tips mee voor online consultaties in het algemeen. Bekijk hier hun volledige dossier voor psychologen.

  1. Bespreek de optie met je cliënt, bij voorkeur over de telefoon. Licht de achterliggende logica toe en benadruk het belang om voorlopig beroep te doen op online consultaties. Vang zo’n traject idealiter enkel aan om lopende begeleidingen te onderhouden: zo heb je ook het meest inzicht op hoe je moet ingrijpen in noodgevallen, bv. bij risico op zelfverwonding of suïcide.  
  2. Zorg ervoor dat zowel jijzelf als je cliënt zich in een  afgezonderde en rustige ruimte  bevinden en niet kunnen worden gestoord door anderen. 
  3. Voorzie  voldoende tijd  voor eventuele technische problemen.  
  4. Garandeer privacy. Maak geen gebruik van een publieke computer, log uit na een sessie en zorg dat je besturingssysteem en applicaties up-to-date zijn. 
  5. In geval van een inbreuk op de beveiliging van je toestel, informeer je patiënten en de politie en doe beroep op een IT professional.  
  6. Doe beroep op  professionele tools: maak bij voorkeur geen gebruik van Messenger, WhatsApp, Skype of Telegram. Deze toepassingen zijn in verschillende landen verboden voor psychologen om in te zetten voor professionele contacten. In sommige landen zoals het Verenigd Koninkrijk wordt hier echter  tijdelijk een expliciete uitzondering  op gemaakt, omwille van de hoogdringendheid van de situatie.  

Tools voor online begeleiding

Er zijn momenteel verschillende tools voorhanden, al is geen enkele volledig afgestemd op de geestelijke gezondheidszorg. 

Het SIMBA-project  (Succesvol Implementeren van Beeldbellen in Ambulante hulp en zorg) maakte een  overzicht  van verschillende beeldbelapplicaties.

Je kan ook de  e-learning van het SIMBA-project  volgen, waar je meer info krijgt over de implementatie van beeldbellen in de praktijk. 

In 2018 publiceerde Eetexpert een artikel in de nieuwsbrief met de voor- en nadelen van online en mobiele zelfhulpprogramma’s bij eetproblemen en eetstoornissen. Hierbij hoorde het volgende overzicht van relevante apps.  

Zowel de Vlaamse Vereniging voor Klinisch Psychologen als de Vlaamse Vereniging voor Diëtisten geven een overzicht van mogelijk relevante tools: 

  • Webcamconsult: Zorgtool uit Nederland. € 14.95 per maand en gratis testaccount gedurende 1 maand. 
  • Kara Connect:  Laagdrempelig systeem op maat van zorgprofessionals, afkomstig uit IJsland. € 29 per maand. 
  • Zoom for Healthcare:  De zorgvariant van het bekende vergaderplatform. € 189.60 per maand, tot 10 gelijktijdige gesprekken. Lijkt vooral geschikt voor (grotere) groepspraktijken. 
  • Whereby : Gebruiksvriendelijke tool uit Noorwegen. Niet specifiek afgestemd op de zorg. Gratis of € 9.99 per maand voor een professionele account.  
  • Wickr:  Toepassing uit de Verenigde Staten. Niet specifiek voor de zorg, maar vooral sterk in beveiliging en met uitgebreide mogelijkheden om data-opslag op eigen voorkeur af te stemmen.  

Specifiek voor diëtisten zullen zowel CGM als Nutrilink door de Corona-crisis videoconsultatie gratis ter beschikking stellen. Meer informatie vind je in  de nieuwsbrief van VBVD.  

Andere overbrugging voor zorg 

Is het toch niet mogelijk om je cliënten op te volgen? Of hebben ze nood aan extra ondersteuning? De  vrijwilligers van ANBN ondernemen extra actie om personen met een eetstoornis en hun naasten te ondersteunen. Kijk op hun website voor hun aanbod tijdens de Corona-crisis. ANBN helpt 

De FOD Volksgezondheid verspreidde in hun eerste nieuwsbrief voor hulpverleners een overzicht van de Psychosociale Eerste Hulp.

Online leren 

Volg van thuis uit onze e-learnings, met korting voor abonnees.

Financiële tegemoetkoming 

Voor informatie rond financiële tegemoetkoming voor jouw beroepsgroep verwijzen we door naar de websites van jouw beroepsvereniging: 

Psychologencommissie en VVKP

Diëtistenvereniging

Domus Medica

Axxon

Zelfzorg voor hulpverleners en cliënten 

Tips Rode Kruis – stress in tijden van Corona 

Deze periode is voor elk van ons een uitdaging: de normale werkstructuur is verstoord, de dagelijkse sociale contacten zijn geen evidentie meer, we kampen met angst en onzekerheid. Rode kruis Vlaanderen geeft ook tips om ons mentaal welzijn te verzorgen. Meer info en de bijhorende poster vind je hier

Eerste hulp bij psychische problemen

De Vlaamse Vereniging voor Geestelijke Gezondheid publiceerde algemene tips, gebaseerd op “Eerste Hulp Bij Psychische problemen” om iemand in je naaste omgeving te steunen die het in deze periode moeilijk heeft. Je vindt ze hier

Meertalige informatieve affiches 

Het  Agentschap Zorg en Gezondheid  biedt  posters met preventieve maatregelen (‘Hoe kan je besmetting voorkomen?’), fiches met basisinfo (‘samenvatting maatregelen’)  en links naar nuttige websites aan op hun website. Bovendien zijn deze in meerdere talen beschikbaar, en ook beschikbaar als gesproken vertalingen.  Alle posters en informatie vind je hier.  

Zorgen voor morgen: #checkcheckcheckjezelf

Op de website “Zorgen voor morgen” van het Agentschap Zorg en Gezondheid vind je praktische tips om goed voor jezelf te zorgen.

Eetstoornis in Corona tijden: tips voor personen met een eetstoornis

Als je met een eetstoornis kampt of worstelt met andere psychische problemen kan deze periode heel wat gevoelens met zich meebrengen. Maar ook nu sta je er niet alleen voor. Zelfs in corona tijden proberen hulpverleners de best mogelijke hulp te bieden, al is dat op een andere maner. Nu het leven langzamer gaat kan je af en toe wat meer tijd voor jezelf inplannen.  Lees meer 

Onderzoek naar Covid19 en eetstoornissen – handvatten voor patiënten, hun familie en hun zorgverleners

Dat het coronavirus en de maatregelen om dit virus te bedwingen een impact hebben op onze mentale gezondheid is intussen duidelijk. Niet alleen is er verhoogde angst en eenzaamheid ten gevolge van sociale isolatie, voor personen met mentale gezondheidsproblemen weegt ook de onzekerheid rond het kunnen starten of verderzetten van de behandeling zwaar door. Zopas verscheen onderzoek naar de impact van COVID-19 op patiënten met een eetstoornis, en hoe ze hiermee om (kunnen) gaan. Zo ervaren heel wat patiënten een toename in hun eetstoornissymptomen en bijkomende angsten, bijvoorbeeld rond hun behandeling. Hoewel er heel wat vooruitgang is op vlak van online hulpverlening, zijn een aantal aspecten van de behandeling vandaag moeilijker. Zo kan de patiënt niet meer door een hulpverlener worden gewogen, of kan er niet in-vivo geoefend worden op moeilijke situaties, zoals een restaurantbezoek, zolang een aantal maatregelen van kracht zijn. Verder zijn een aantal copingmechanismen om met de sociale isolatie om te gaan, zoals videobellen of actief zijn op sociale media, niet vanzelfsprekend voor iemand met een eetstoornis. Sommigen ervaren hierbij een hoger zelfbewustzijn rond hun lichaam, wat zelf-kritiek kan uitlokken en het herstelproces kan bemoeilijken. Ook de fysieke nabijheid van significante anderen kan het moeilijk maken (denk aan nauwer samenleven met familieleden), omdat eetgedrag en bewegingsgedrag meer worden geviseerd; anderzijds kan sociale steun van de context ook wel helpend zijn.

Op basis van een groepsinterview met een aantal patiënten met een anorexia nervosa en hun zorgfiguren, werden niet alleen uitdagingen geformuleerd, meer ook heel wat strategieën om deze uitdagingen het hoofd te bieden. Zo blijkt het erg belangrijk om structuur en routine te hebben om met de veranderingen om te gaan en verveling tegen te gaan. Hierbij helpt het om ontspanning en fijne activiteiten in te plannen die niets met het verstoorde eet- of beweeggedrag te maken hebben. Familieleden kunnen een dergelijke planning ondersteunen en extra inspiratie geven. Meer tips vind je in het artikel en het supplementair materiaal.

  • Het volledige redactioneel artikel lees je hier.
  • Strategieën voor patiënten, hun zorgfiguren en hun hulpverleners vind je hier, in niet minder dan 20 verschillende talen. De Nederlandstalige versie staat op pp. 43-45.

Daarnaast zette de VAE onderzoeksbevindingen rond de impact van Covid19 op psychische problemen en in het bijzonder eetstoornissen op een rij. De tekst van prof. dr. Elske Vrieze lees je hier.

dr. Jeffrey DeSarbo (psychiater en specialist eetstoornissen) gaf een webinar over mogelijke aandachtspunten, gevolgen en behandeling van COVID-19 bij eetstoornissen.

Meer nieuws

  • OPINIESTUK: Covid-19 vormt een risico voor mensen met obesitas, maar onrespectvolle communicatie over gewicht nog veel meer

    Expertenorganisaties ivm eet- en gewichtsproblemen zijn erg bezorgd over de relatie tussen overgewicht en COVID-19 die wereldwijd geobserveerd wordt. We merken echter dat er soms onhandig over deze link gecommuniceerd wordt. We maken van deze gelegenheid graag gebruik om een aantal mythes te ontkrachten in de hoop dat het leidt tot een  ethischere communicatie over overgewicht en obesitas.

  • Eetstoornis in Corona tijden

    Bij wie kan je terecht? Hoe zal jouw therapie of behandeling eruit zien de komende tijd? Onzekerheid en allerlei veranderingen kunnen veel stress geven. Het is oké om je verward, overweldigd, angstig,… te voelen. Coronavirus of niet, je hebt hulp nodig. Verken met ons de mogelijkheden, en maak concrete afspraken.

  • Terugbetaling diëtist

    Vanaf 1 april 2020 betaalt de verplichte ziekteverzekering een behandeling door een diëtist terug voor kinderen met overgewicht of obesitas. De behandeling duurt 2 jaar en bestaat uit 10 zittingen.

  • Nieuwsflits naar aanleiding van de reportage van Pano

    Naar aanleiding van de reportage van Pano gisteren rond geheime netwerken op sociale media  brengen we graag nog eens de aanbevelingen hierrond onder uw aandacht.

Bekijk al het nieuws