COVID-19 dossier Eetexpert

Communiceren rond overgewicht in coronatijd

We zijn bezorgd over de relatie tussen overgewicht en COVID-19 die wereldwijd geobserveerd wordt. Ook al is het verband tussen beide nog niet duidelijk, we merken dat er soms onhandig over deze link gerapporteerd wordt en vrezen negatieve impact. Onbedoeld worden fouten gemaakt waarvan recent aangetoond is dat ze tot verdere verzieking leiden. 

Promoot gezond gedrag voor iedereen, en vermijd een eenzijdige focus op gewicht

  • Promoot het werken aan stapsgewijze leefstijlverbetering die goed is voor elke persoon.
  • Stop met het adviseren van snel gewichtsverlies en diëten/lijngedrag. Dit kan verstoord eetgedrag en gewichtstoename op lange termijn uitlokken.
  • Het doel van de behandeling van overgewicht is in de eerste plaats gezondheidswinst en een verbetering van de lichaamssamenstelling. Gewichtsverlies kan hier deel van uitmaken. 

Maak een onderscheid tussen gezond gewicht en normaal gewicht

  • Een bepaald gewicht behalen en behouden kan op verschillende manieren die niet allemaal gezond zijn.
  • Iemand met overgewicht bij voorbaat als ‘niet fit’ en ‘ongezond’ beschouwen, en iemand met een normaal gewicht als ‘fit en gezond’ is dus kortzichtig.
  • ‘Normaal’ gewicht kan samengaan met ‘verstoord’ eet- en beweeggedrag
  • Personen met overgewicht kunnen gerust een gezonde leefstijl hebben 
  • Leefstijlaanpassingen zullen zich niet meteen vertalen in gewichtsverandering, waardoor je niet aan iemands uiterlijk kan zien of die persoon gezond is of niet

Dus kijk en communiceer steeds genuanceerd en vanuit een do-not-harm aanpak.

Communicatietips: do’s en dont’s

Do’s

  • Promoot een gezonde leefstijl voor iedereen (evenwichtig eten, voldoende bewegen, slaaphygiëne, stresshantering en mildheid voor jezelf). Een gezonde leefstijl draagt niet alleen bij aan preventie van overgewicht, maar aan tal van gezondheidsrisico’s. 
  • Ook de behandeling van overgewicht vertrekt van een gezonde leefstijl. Benadruk gedragsverandering, niet het gewicht op de weegschaal.
  • Vermijd om te focussen op uiterlijk of gewicht (gezondheidsgedrag wordt niet altijd of onmiddellijk ‘beloond’ met gewichtsverlies)
  • Zorg dat mensen worden doorverwezen naar betrouwbare en gespecialiseerde hulp. Als partnerorganisatie van de overheid rond dit thema zorgt Eetexpert dagelijks voor info en verwijshulp voor wie zich graag professioneel laat begeleiden rond zijn/haar gewichtsprobleem. En het Vlaams Instituut Gezond Leven heeft een website met betrouwbare informatie rond o.a. voeding en beweging, voor elke Belg: www.gezondleven.be.  

Dont’s

  • Een eenzijdige focus op gewichtsverlies als aanpak van overgewicht kan een negatief zelfbeeld (‘ik slaag er niet in om te vermageren’) en negatief lichaamsbeeld (‘ik ben lelijk zoals ik ben’) uitlokken, en risicovol lijngedrag. Het kan leiden tot een stijging van BMI op lange termijn (jojo-effect), en kan eetproblemen uitlokken.
  • Zadel mensen niet op met angst- of schuldgevoelens in een goedbedoelde poging om mensen ‘wakker te schudden’.
  • Vermijd het om ‘dik zijn’ te stigmatiseren (‘deze mensen eten te veel’, ‘ze zijn lui’), anti-vet boodschappen te gebruiken (‘alle vet is slecht’). Deze boodschappen helpen niemand vooruit. 
  • Vermijd beladen termen als ‘dik’ en ‘mager’.

Daarnaast publiceerde “Obesity Canada” een paper  die benadrukte om ook in coronatijden als hulpverlener op stigmatiserend taalgebruik te letten. Ook zij geven aanbevelingen en tips voor hulpverleners. 

Meer informatie