COVID-19 dossier Eetexpert

Onderzoek rond Covid19

Impact op de mentale gezondheid

In juni schreef Prof. Patrick Luyten een sterk opiniestuk. Hij onderscheidt zes trajecten van menselijke reacties op ingrijpende ervaringen, zoals de COVID-19 crisis.

  • Een eerste en meest voorkomend traject toont een tijdelijke en beperkte impact. Dit zijn hulpvragers die na de pandemie opgelucht zijn. En de draad terug opnemen.
  • Een tweede traject toont mensen die nadien beter functioneren. Ze herschikken hun leven en zijn blij dat ze met de crisis konden omgaan.
  • In het derde traject zien we mensen (naar schatting 15 à 25 %) die psychologische problemen rapporteren die vrij lang kunnen aanhouden. Bijvoorbeeld nadat ze iemand verloren van wie ze niet goed afscheid konden nemen. Ook deze mensen kunnen nadien wel de draad terug opnemen, al dan niet met professionele hulp.

In de volgende drie trajecten is er bijkomende zorg nodig:

  • In een vierde traject zitten mensen die klachten ontwikkelen op termijn. Zoals mensen uit de zorg die overeind blijven en nadien hun klap krijgen, zeker wanneer ze geen hulp zoeken.
  • Een vijfde traject zijn mensen die tijdens de crisis ernstige psychologische problemen ontwikkelden en zorg nodig hebben, bv. door faillissement of intrafamiliaal geweld.
  • Het zesde traject staat voor de patiënten die al voor de Covid-crisis langdurige psychologische klachten hadden en tijdens de pandemie niet meer terecht konden bij hun hulp.

Bron: Luyten, P. (2020). Krijgen we een tsunami aan psychologische klachten door de coronacrisis? Neen, maar wel storm op zee

Impact op eetgedrag

Er werd recent een Italiaanse studie gepubliceerd (Di Renzo, et al., 2020) waarin een aantal vragen rond verstoord eetgedrag werden opgenomen. De bevraging werd afgenomen in volle lockdownperiode (in het heetst van de strijd) en in totaal werden 602 Italiaanse respondenten bevraagd. Uit die resultaten bleek:

  • 48.7% van de respondenten gaf aan voeding te gebruiken om met gevoelens van angst om te gaan 
  • 55.1% gaf aan meer te eten om zich beter te voelen
  • 57.8% gaf aan zich schuldig/angstig te voelen over de huidige eetgewoonten
  • 20.3% gaf aan bij angst bepaalde soorten voeding te gaan vermijden

Dit zijn toch wel hoge cijfers, die doen vermoeden dat COVID-19 en de lockdown maatregelen toch wel een impact gehad kunnen hebben op ons eetgedrag. 

MAAR dit is een eerste exploratieve studie, en er wordt niet vergeleken met eetgedrag voordien. Er is meer onderzoek nodig om deze resultaten te valideren, en deze resultaten zijn niet zo maar generaliseerbaar naar België.  Bovendien wil dit nog niet zeggen dat al deze mensen een eetstoornis hebben of zullen ontwikkelen. Maar deze gedragingen maken mensen wel meer at risk voor de ontwikkeling van een eetstoornis.

Impact op eetstoornissen

Enkele weken geleden verscheen onderzoek naar de impact van COVID-19 op patiënten met een eetstoornis. En hoe ze hiermee om kunnen gaan, in een artikel van Fernandez-Arando et al. (2020)

Eetstoornissymptomen

Zo ervaren heel wat patiënten een toename in hun eetstoornissymptomen en bijkomende angsten, bijvoorbeeld rond hun behandeling.

Behandeling

Hoewel er vooruitgang is op vlak van online hulpverlening, zijn een aantal aspecten van de behandeling moeilijker. Zo kan de patiënt niet altijd door een hulpverlener worden gewogen, of kan er niet ‘live’ geoefend worden op moeilijke situaties, zoals een restaurantbezoek, zolang een aantal maatregelen van kracht zijn.

Coping

Verder zijn een aantal copingmechanismen om met de sociale isolatie om te gaan. Voorbeelden zijn videobellen of actief zijn op sociale media, niet vanzelfsprekend voor iemand met een eetstoornis. Sommigen ervaren hierbij een hoger zelfbewustzijn rond hun lichaam, wat zelf-kritiek kan uitlokken en het herstelproces kan bemoeilijken. Ook de fysieke nabijheid van significante anderen kan het moeilijk maken. Er is soms meer aandacht op het eetgedrag en de bewegingsgedrag. Anderzijds kan sociale steun van de context ook helpend zijn.

Ook blijkt het belangrijk om structuur en routine te hebben om met de veranderingen om te gaan. En om verveling tegen te gaan. Hierbij helpt het om ontspanning en fijne activiteiten in te plannen die niets met het verstoorde eet- of beweeggedrag te maken hebben. Familieleden kunnen een dergelijke planning ondersteunen en extra inspiratie geven.

Bron: Fernandez-Aranda et al. (2020). COVID-19 and implications for eating disorders. European Eating Disorders Review, 28, 239-245

Onderzoeksbevindingen op een rij: Vlaamse Academie Eetstoornissen

Daarnaast zette de VAE onderzoeksbevindingen rond de impact van Covid19 op psychische problemen en in het bijzonder eetstoornissen op een rij (prof. dr. Elske Vrieze)

Strategieën voor patiënten, hun zorgfiguren en hun hulpverleners

Fernandez-Aranda et al. (2020) voegden een tabel met de diverse strategieën voor patiënten, hun zorgfiguren en hun hulpverleners toe aan hun artikel. De Nederlandstalige versie staat op pp. 43-45 (vertaald door prof. dr. Laurence Claes). Hieronder vind je opgemaakte tabellen die je kan delen met anderen via sociale media.

Corona-gezondheidsenquêtes van sciensano

Sciensano is het wetenschappelijk instituut dat de volksgezondheid in België opvolgt. Zij volgden de impact op van de COVID19-pandemie via gezondheidsenquêtes. Eetexpert publiceerde recent een nieuwsbericht rond de resultaten. En de publicaties van Sciensano lees je hier.