Emotieregulatie en eetstoornissen - Workshop Kennisdag 2019

Wat is emotieregulatie?

Emotieregulatie is de vaardigheid om, bij het geconfronteerd worden met verschillende (stresserende) gebeurtenissen, te beïnvloeden welke emoties je ervaart, wanneer je deze emoties ervaart en hoe deze emoties precies ervaren of uitgedrukt worden (Gross, 1998).

Emotieregulatie meten

Om de emotieregulatie van een kind in kaart te brengen zijn verschillende diagnostische instrumenten ter beschikking, zoals:

  • EMO-check KIDS (Vervoort, L., Boelens, E., & Braet, C.; deze werd nog niet gepubliceerd)
  • FEEL-KJ (Uitgeverij Hogrefe)

Moeilijkheden met emotieregulatie zijn gelinkt aan het ontstaan en de instandhouding van meerdere soorten (psycho)pathologie, zoals depressie en gedragsstoornissen, maar ook eet- en gewichtsstoornissen.

Eten en emotieregulatie

Problemen met emotieregulatie worden onder meer gelinkt aan het ontstaan van emotioneel eten: een kind heeft geleerd om te eten na het ervaren van stress om zo spanning en stress te reduceren.

Dit houdt op lange termijn een verhoogd risico in op de ontwikkeling van overgewicht of obesitas. Gewichtstoename op zijn beurt kan opnieuw voor stress zorgen.

Training van de emotieregulatievaardigheden kan hier zowel preventief als curatief ingezet worden.

Emotieregulatie vaardigheden aanleren

Kinderen en jongeren kunnen vaardigheden aanleren om zich niet te laten overweldigen door negatieve emoties en om positieve emoties meer aanwezig te laten zijn. De onderzoeksgroep klinische ontwikkelingspsychologie aan de UGent ontwikkelde een nieuw emotieregulatieprogramma voor kinderen vanaf 10 jaar: EuREKA (EmotieREgulatie voor Kinderen en Adolescenten). Het programma is gebaseerd op een wetenschappelijk geëvalueerde training voor volwassenen en geïntegreerd in een sterk theoretisch kader. Het kan zowel individueel als in groep gegeven worden.

EuREKA leert kinderen en jongeren zes verschillende emotieregulatie vaardigheden met als doel te komen tot effectieve emotieregulatie.

Stap 1: Ontspan

Wanneer we geconfronteerd worden met intense emoties, bereidt ons lichaam zich voor op een snelle reactie, waardoor onze ademhaling stijgt en onze spieren zich opspannen. Een eerste belangrijkste stap in emotieregulatie is het doen afnemen van deze lichamelijke reacties. In het programma krijgen kinderen psycho-educatie over deze lichamelijke reacties en leren ze hier op te anticiperen door het uitvoeren van ontspanningsoefeningen.

Stap 2: Beleef

Door de hevige lichamelijke reacties, hebben we vaak geen mogelijkheden om stil te staan bij welke emotie we net ervaren, waardoor emotieregulatie soms focust op andere (secundaire) emoties. In het programma leren kinderen de verschillende emoties (her)kennen zonder te oordelen

Stap 3: Aanvaard en hou vol

Indien we emoties identificeren die in het verleden reeds geassocieerd werden met negatieve gevolgen, hebben we vaak de automatische reactie om deze emoties te vermijden. Dit is nefast voor adaptieve emotieregulatie. In het programma krijgen kinderen psycho-educatie over de functie en het verloop van emoties, met als doel het aanvaarden van deze emoties te faciliteren en de kans op vermijding te verminderen.  

Stap 4: Supporter voor jezelf

Voordat kinderen actief emoties kunnen sturen of veranderen, is het belangrijk dat ze zich sterk genoeg voelen om met deze emotie om te gaan. In het programma wordt zelfwaarde, zelfzorg en positieve zelfspraak gestimuleerd aan de hand van oefeningen met als doel te komen tot liefdevolle zelfondersteuning bij confrontatie met een intense emotie. 

Stap 5: Analyseer

Het flexibel kunnen toepassen van adaptieve emotieregulatiestrategieën (stap 6) is een belangrijke voorwaarde. Aan de hand van de 5 G’s leren kinderen onderzoeken wat er aan de hand is en, aangepast aan de situatie/context, een strategie te kiezen.

Stap 6: Reguleer

Vervolgens worden strategieën aangeleerd die je kan toepassen om met de situatie om te gaan, zoals: cognitieve herbeoordeling, probleemoplossing en/of afleiding zoeken.

Het protocol en de bijhorende theoretische achtergrond werden opgenomen in het boek ‘emotieregulatietraining bij kinderen en adolescenten’ (Caroline Braet & Matthias Berking) dat in November 2019 gepubliceerd wordt.

Opleidingen en trainingen in het protocol worden beschikbaar gemaakt via de website https://eurekablendedcare.com

Referenties

Van Malderen, E., Goossens, L., Verbeken, S. Boelens, E., Kemps, E. (2019). The interplay between self-regulation and affectivity in binge eating among adolescents. European Child & Adolescent Psychiatry.
Volkaert, B., Wante, L., Vervoort, L., & Braet C. (2018). Boost Camp’, a universal school-based transdiagnostic prevention program targeting adolescent emotion regulation; evaluating the effectiveness by a clustered RCT: a protocol paper. BMC Public Health, 18: 904.


Over de sprekers

Elisa Boelens en Brenda Volkaert zijn klinisch psychologen en werken als doctoraatsonderzoeker bij de onderzoeksgroep klinische ontwikkelingspsychologie (UGent). Daarnaast begeleiden ze kinderen en jongeren bij Centrum Kind & Adolescent.

Meer nieuws

  • Het percentage Vlamingen met overgewicht en obesitas wordt alleen maar groter?

    Afgelopen dinsdag vonden we het overal terug in de nieuwsmedia: “In de laatste 20 jaar is het percentage mensen met overgewicht en obesitas alleen maar toegenomen!”, “De Vlaming eet ongezond! “.  Maar is deze boodschap niet te zwaar? De vele preventiewerkers, hulpverleners en de modale Vlaming zou voor minder moedeloos worden bij al dat “slechte” nieuws. We nemen de data meer in detail met u door en nuanceren een en ander.

  • Zorg op maat bij overgewicht - Kennisdag 2019

    Een zorgplan op maat aanbieden voor elke cliënt is het ultieme doel. Hoe is het gewichtsprobleem ontstaan en welke factoren hangen ermee samen? Een goede screening en indicatiestelling kan inzicht bieden voordat de behandeling van start gaat.

  • Impulscontrole en eetgedrag - workshop kennisdag 2019

    Postdoc Onderzoeker Leentje Vervoort (UGent) bespreekt wat de rol van impulscontrole is bij overgewicht en hoe hierop kan ingezet worden tijdens de behandeling.

  • Hechting en eetstoornissen - Workshop Kennisdag 2019

    Welke rol speelt hechting in de behandeling van eetstoornissen bij jongeren en jongvolwassenen? Lees hier het verslag van de workshop rond hechting.

Bekijk al het nieuws