Emotieregulatie en eetstoornissen - Workshop Kennisdag 2019

Wat is emotieregulatie?

Emotieregulatie is de vaardigheid om, bij het geconfronteerd worden met verschillende (stresserende) gebeurtenissen, te beïnvloeden welke emoties je ervaart, wanneer je deze emoties ervaart en hoe deze emoties precies ervaren of uitgedrukt worden (Gross, 1998).

Emotieregulatie meten

Om de emotieregulatie van een kind in kaart te brengen zijn verschillende diagnostische instrumenten ter beschikking, zoals:

  • EMO-check KIDS (Vervoort, L., Boelens, E., & Braet, C.; deze werd nog niet gepubliceerd)
  • FEEL-KJ (Uitgeverij Hogrefe)

Moeilijkheden met emotieregulatie zijn gelinkt aan het ontstaan en de instandhouding van meerdere soorten (psycho)pathologie, zoals depressie en gedragsstoornissen, maar ook eet- en gewichtsstoornissen.

Eten en emotieregulatie

Problemen met emotieregulatie worden onder meer gelinkt aan het ontstaan van emotioneel eten: een kind heeft geleerd om te eten na het ervaren van stress om zo spanning en stress te reduceren.

Dit houdt op lange termijn een verhoogd risico in op de ontwikkeling van overgewicht of obesitas. Gewichtstoename op zijn beurt kan opnieuw voor stress zorgen.

Training van de emotieregulatievaardigheden kan hier zowel preventief als curatief ingezet worden.

Emotieregulatie vaardigheden aanleren

Kinderen en jongeren kunnen vaardigheden aanleren om zich niet te laten overweldigen door negatieve emoties en om positieve emoties meer aanwezig te laten zijn. De onderzoeksgroep klinische ontwikkelingspsychologie aan de UGent ontwikkelde een nieuw emotieregulatieprogramma voor kinderen vanaf 10 jaar: EuREKA (EmotieREgulatie voor Kinderen en Adolescenten). Het programma is gebaseerd op een wetenschappelijk geëvalueerde training voor volwassenen en geïntegreerd in een sterk theoretisch kader. Het kan zowel individueel als in groep gegeven worden.

EuREKA leert kinderen en jongeren zes verschillende emotieregulatie vaardigheden met als doel te komen tot effectieve emotieregulatie.

Stap 1: Ontspan

Wanneer we geconfronteerd worden met intense emoties, bereidt ons lichaam zich voor op een snelle reactie, waardoor onze ademhaling stijgt en onze spieren zich opspannen. Een eerste belangrijkste stap in emotieregulatie is het doen afnemen van deze lichamelijke reacties. In het programma krijgen kinderen psycho-educatie over deze lichamelijke reacties en leren ze hier op te anticiperen door het uitvoeren van ontspanningsoefeningen.

Stap 2: Beleef

Door de hevige lichamelijke reacties, hebben we vaak geen mogelijkheden om stil te staan bij welke emotie we net ervaren, waardoor emotieregulatie soms focust op andere (secundaire) emoties. In het programma leren kinderen de verschillende emoties (her)kennen zonder te oordelen

Stap 3: Aanvaard en hou vol

Indien we emoties identificeren die in het verleden reeds geassocieerd werden met negatieve gevolgen, hebben we vaak de automatische reactie om deze emoties te vermijden. Dit is nefast voor adaptieve emotieregulatie. In het programma krijgen kinderen psycho-educatie over de functie en het verloop van emoties, met als doel het aanvaarden van deze emoties te faciliteren en de kans op vermijding te verminderen.  

Stap 4: Supporter voor jezelf

Voordat kinderen actief emoties kunnen sturen of veranderen, is het belangrijk dat ze zich sterk genoeg voelen om met deze emotie om te gaan. In het programma wordt zelfwaarde, zelfzorg en positieve zelfspraak gestimuleerd aan de hand van oefeningen met als doel te komen tot liefdevolle zelfondersteuning bij confrontatie met een intense emotie. 

Stap 5: Analyseer

Het flexibel kunnen toepassen van adaptieve emotieregulatiestrategieën (stap 6) is een belangrijke voorwaarde. Aan de hand van de 5 G’s leren kinderen onderzoeken wat er aan de hand is en, aangepast aan de situatie/context, een strategie te kiezen.

Stap 6: Reguleer

Vervolgens worden strategieën aangeleerd die je kan toepassen om met de situatie om te gaan, zoals: cognitieve herbeoordeling, probleemoplossing en/of afleiding zoeken.

Het protocol en de bijhorende theoretische achtergrond werden opgenomen in het boek ‘emotieregulatietraining bij kinderen en adolescenten’ (Caroline Braet & Matthias Berking) dat in November 2019 gepubliceerd wordt.

Opleidingen en trainingen in het protocol worden beschikbaar gemaakt via de website https://eurekablendedcare.com

Referenties

Van Malderen, E., Goossens, L., Verbeken, S. Boelens, E., Kemps, E. (2019). The interplay between self-regulation and affectivity in binge eating among adolescents. European Child & Adolescent Psychiatry.
Volkaert, B., Wante, L., Vervoort, L., & Braet C. (2018). Boost Camp’, a universal school-based transdiagnostic prevention program targeting adolescent emotion regulation; evaluating the effectiveness by a clustered RCT: a protocol paper. BMC Public Health, 18: 904.


Over de sprekers

Elisa Boelens en Brenda Volkaert zijn klinisch psychologen en werken als doctoraatsonderzoeker bij de onderzoeksgroep klinische ontwikkelingspsychologie (UGent). Daarnaast begeleiden ze kinderen en jongeren bij Centrum Kind & Adolescent.

Meer nieuws

  • Sciensano rapporteert over de corona-gezondheidsenquêtes

    Sciensano, het wetenschappelijk instituut dat de volksgezondheid in België opvolgt, monitorde de voorbije maanden de impact van de COVID19-pandemie aan de hand van verschillende gezondheidsenquêtes. Ontdek hier meer over de resultaten.

  • Richtlijnen en rapporten gebundeld

    Op zoek naar een richtlijn of rapport rond eet- en gewichtsproblemen? We bundelden heel wat aanbevelingen en rapporten.

  • KCE-rapport rond zorgtraject bij obesitaschirurgie

    De voorbije jaren werkte het federaal kenniscentrum voor de gezondheidszorg KCE aan twee rapporten rond bariatrische ingrepen bij personen met obesitas. Ook het tweede rapport werd nu gepubliceerd. Lees het hier.

  • Kennisdag 3 september 2020 - De biologie van eten voor je praktijk

    Onze studiedag gebeurt zorgzaam conform de corona-voorschriften. Hierdoor is het aantal plaatsen beperkt. Schrijf je tijdig in als je er bij wil zijn.

    Daarnaast voorzien we een online aanbod, waarbij je de Kennisdag via streaming van thuis uit kan volgen of achteraf kan herbekijken

Bekijk al het nieuws