Emotieregulatie in de context: De rol van ouders in het omgaan met emoties bij jongeren met eetstoornissen  

Dr. Lies Depestele, Alexianen Zorggroep Tienen en Eetexpert

Welke rol(len) spelen ouders in de emotieregulatie van hun kind?

Ouders spelen een cruciale rol bij het verwerven van emotionele competentie. Door te helpen bij het reguleren van heftige emoties dragen ouders niet alleen bij tot het welzijn en de emotionele competentie van de jongere, maar ook tot de eigen relatie met de jongere. Als die goed zit zal de jongere sneller geneigd zijn om uiting te geven aan zijn/haar emoties. En net daarom biedt het herstelproces van een eetstoornis, dat onvermijdelijk gepaard gaat met heftige emoties, een unieke kans om als ouder verschil te maken. 

Vooreerst zijn ouders een belangrijk rolmodel. Jongeren leren zichzelf te reguleren door te zien hoe anderen uit hun naaste omgeving dat doen. Maar omdat een eetstoornis ouders in een extreme stress-situatie brengt zullen ouders vaak minder gebalanceerd omgaan met hun emoties dan dat ze zelf zouden willen. Ten tweede zal ook hoe ouders rechtstreeks reageren op de emoties van de jongere een belangrijke bijdrage leveren aan de emotionele competentie van de jongere. Het concept ‘emotiecoaching verwijst naar het emotioneel bewustzijn van ouders: hebben ze oog voor de eigen emoties én voor de emoties van het kind? Slagen ze erin om empathisch te luisteren, hen te helpen bij het (h)erkennen en benoemen van emoties? Het spreekt voor zich dat dit proces van emotiecoaching gemakkelijker loopt als de ouder zelf voldoende mentale ruimte heeft, en als de emoties bij het kind “behapbaar” zijn. Een eetstoornis veroorzaakt grote stress bij de persoon die de eetstoornis heeft, maar ook bij de ouder. Bij hoge stress, zoals bij een eetstoornis, botsen ouders vaak op hun eigen grenzen en is er dan ook een verhoogde kans op emotieverwerpend oudergedrag. Emotieverwerpend oudergedrag heeft dan weer  een negatieve invloed op de jongere, die eveneens verwerpend kan reageren, en waarbij er kwetsuren kunnen ontstaan binnen de ouder-kind relatie.

Welke rol hebben ouders in de behandeling van eetstoornissen? 

Gezien de belangrijke rol van ouders in emotieregulatie van kinderen met een eetstoornis, en het risico op een vicieuze cirkel van verwerpend gedrag naar elkaar toe,  is het essentieel dat we ouders zo snel mogelijk te betrekken in het behandelproces en dat er oog is voor het welzijn van de ouders: hoe gaat het met hen? Door ouders daarnaast ook voldoende informatie aan te reiken over de eetstoornis zelf en over waar ze zich bevinden op de landkaart van het herstelproces, vergroten we de draagkracht van ouders. Dit is belangrijk: ouders kunnen pas zorgen voor hun kind als ze zelf voldoende zorg, hulpbronnen en informatie krijgen.

Daarnaast dienen we een context te creëren waarin ouders gezien worden in de heftige emoties die een eetstoornis bij hen oproept en waar ze tegelijk op een comfortabele manier uitgenodigd worden om eigen reactiepatronen onder de loep te nemen en zichzelf te trainen in het omgaan met de eetstoornis. Het gebruik van diermetaforen met bijhorend filmmateriaal kan hierin heel helpend en ontschuldigend zijn (voor een uitwerking van de diermetaforen, zie Treasure, Smith en Crane (2021) en de toolkit voor ouders van Eetexpert). Dit kan vorm krijgen in individuele oudergesprekken, gezinsgesprekken of in oudergroepen. 

Tenslotte weten we hoe belangrijk het is om in te zetten op gezinstherapie om de eetstoornis als centraal organiserend principe binnen het gezin te doorbreken. De klassieke gezinstherapie voor eetstoornissen (family based treatment; FBT) zal de focus leggen op hoe de ouder ondersteund kan worden in het doorbreken van symptoomgedrag. Soms zal deze aanpak ontoereikend zijn bv. omdat de emoties te hoog zijn of omdat er kwetsuren zijn op de relatie. Dan kan het zinvol zijn om ouders en jongere een tijdlang apart te behandelen of om attachment-based family therapy (ABFT) aan te bieden.  De focus van ABFT ligt op het verbeteren of het herstellen van de ouder-kind relatie. ABFT beoogt dat ouder en kind opnieuw een team kunnen vormen, dat de muurtjes in het gezin wat lager worden zodat de jongere tijdens de heftige momenten van het herstel opnieuw naar de ouders toe kan gaan.

Besluit

Ouders hebben een belangrijke rol in de emotieregulatie van hun kind, maar worden ook zelf beïnvloed door de eetstoornis in het gezin. Dit heeft impact op hun mogelijkheden om deze rol op te nemen en op de ouder-kind relatie, wat op zijn beurt de emotieregulatie bij het kind met de eetstoornis beïnvloedt. Het is dus essentieel de ouder te betrekken in de therapie, om de ouder te versterken en als partner in de behandeling mee te nemen. 

Tools

Toolkit voor ouders

Referenties

Morris, A. S., Silk, J. S., Steinberg, L., Myers, S. S., & Robinson, L. R. (2007). The role of the family context in the development of emotion regulation. Social Development16(2), 361–388. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2007.00389.x

Treasure, J., Smith, G., & Crane, A. (2021). Samen de eetstoornis aanpakken. Bewezen effectieve vaardigheden om je kind of partner te ondersteunen. 

Wagner, I., Diamond, G.S., Levy, S., Russon, J. and Litster, R. (2016), Attachment-Based Family Therapy as an adjunct to Family-Based Treatment for adolescent Anorexia Nervosa. Aust N Z J Fam Ther, 37: 207-227. https://doi.org/10.1002/anzf.1152

Meer nieuws
  • Nieuw draaiboek voor diëtisten: behandeling van kinderen en adolescenten met overgewicht

    NOV 2022 – Ontdek snel het nieuwe draaiboek voor diëtisten!

  • World Children's Day - samen het welzijn van kinderen verbeteren

    NOV 2022 – Ter gelegenheid van World Children’s Day, zetten we graag ons basisdraaiboek rond kinderen met eet- en gewichtsproblemen in de kijker.

  • Toolkit voor sportclubs

    Nov 2022 – Deze toolkit is een verzameling van praktisch inzetbare instrumenten, nuttige informatie en inspiratie om sportclubs te ondersteunen én gezonder te maken.

  • Nieuw advies van Hoge Gezondheidsraad rond de marketing van ongezonde voeding bij kinderen

    OKT 22. In een nieuw advies roept de Hoge Gezondheidsraad (HGR) de overheden op om kinderen en jongeren te beschermen tegen de marketing van ongezonde voeding. Lees hier meer!

Bekijk al het nieuws

sheds plans Hip Roof Shed Plans 10×18 Clerestory Dormer Shed Plans 20×12 Bali Out Call Message