Preventie van eet-en gewichtsproblemen

Preventie

Je wil preventief aan de slag rond eet- en gewichtsproblemen, hoe doe je dit? We geven graag enkele basisprincipes uit de literatuur om je op weg te helpen. Onderaan de pagina vind je links naar concrete materialen en verdiepende literatuur.  

1. Zorg dat je goedbedoelde preventiewerk geen schade kan berokkenen.

Sommige gezondheidsboodschappen richten zich te eng op het verminderen van een bepaald risico, waardoor ze onbedoeld andere risicofactoren verhogen. Denk bijvoorbeeld aan boodschappen rond een summer body die aansporen gewicht te verliezen of waar ‘goede’ en ‘slechte’ voeding tegen elkaar worden afgezet. Deze kunnen zorgen voor een negatief lichaamsbeeld of voor zwart-wit denken over eten, waarvan we weten dat ze risicofactoren zijn voor eet- en gewichtsproblemen. Ook het informeren van jongeren rond eetstoornissen en de gevaarlijke methoden om gewicht te verliezen die hierbij horen, kan hen net op ideeën brengen.   

2. Leg de focus niet op gewicht, maar zet een gezonde leefstijl in de verf.

Hierbij promoot je een ruimer beeld van gezondheid, dan puur het uiterlijke. Door in te zetten op versterkende factoren zorg je dat iedereen voordeel kan halen uit je boodschappen. Bijvoorbeeld ook voor kinderen die minder risico lopen op overgewicht is het belangrijk om voldoende te bewegen en te slapen.  

3. Hou rekening met eetstoornissen én gewichtsproblemen

Goede preventieboodschappen verhinderen beide tegelijk. Bij de preventie van obesitas is het bijvoorbeeld belangrijk om meteen ook te voorkomen dat er eetgestoord gedrag ontstaat. Er is een grote overlap tussen personen met eetstoornissen en gewichtsproblemen. Beide groepen gebruiken gelijkaardige, ongezonde methodes om hun gewicht te doen dalen, zoals zeer strikt lijnen. Dit kan leiden tot een eetstoornis, maar kan ook op lange termijn overgewicht in de hand werken.  

4. Ga stigmatisering tegen.

Uit onderzoek blijkt namelijk dat stigmatiserende boodschappen overgewicht in stand houden en bijkomende negatieve effecten hebben, wat je nét niet wil als je aan preventie doet. Stigmatisering bij eet- en gewichtsproblemen heeft veel te maken met ideeën rond persoonlijke verantwoordelijkheid: een eetstoornis wordt dan gezien als een bewuste keuze of als een gebrek aan weerbaarheid tegen het slankheidsideaal, overgewicht als het gevolg van een gebrek aan wilskracht om “gezond” te leven. Gewicht is echter in veel mindere mate controleerbaar dan velen denken. Bovendien zegt iemands gewicht niets over die persoon zijn of haar gezondheid.  

5. Werk versterkend.

Hierbij leg je de focus niet op het probleem, maar ga je net jongeren weerbaarder te maken. Alle jongeren worden blootgesteld aan het slankheidsideaal en zoeken zich een weg in het omgaan met eten en gewicht. De thema’s die opgenomen worden in een preventieplan zijn thema’s die herkenbaar zijn voor iedereen. Daarnaast zijn deze thema’s gericht op het normaliseren van het groot worden en wat hier bij komt kijken. Zet in op het versterken van een positief lichaamsbeeld en zelfbeeld, sociale vaardigheden, omgaan met emoties, en mediaweerbaarheid. Uit onderzoek blijkt dat als deze groeithema’s goed ontwikkeld zijn, jongeren minder kans hebben op de ontwikkeling van eet- en gewichtsproblemen én andere psychische problemen.  

 Verdieping 

Downloadlinks tools & fiches

  • Preventief aan de slag rond eet- en gewichtsproblemen bij kinderen en jongeren

    Samenvattingsfiche van het stappenplan voor preventie van eet- en gewichtsproblemen

    Download
  • Stappenplan preventie

    Basiselementen in de preventie van eet- en gewichtsproblemen.

    Naar de site
  • 'Gewicht en gezondheid' - tips voor ouders

    Fiche voor ouders

     

    Download
  • Tips voor niet-stigmatiserend communiceren

    Fiche voor hulpverleners

    Download
  • Lespakket 'Take off' - 15+

    Lespakket met als doel jongeren mentaal weerbaarder te maken, zodat ze open en vrij durven spreken over hun gedachten en gevoelens

    Download
  • Lespakket 'Take off' - 12 tot 15 jaar

    Lespakket met als doel jongeren mentaal weerbaarder te maken, zodat ze open en vrij durven spreken over hun gedachten en gevoelens

    Download
  • Lespakket 'Goed in je vel'

    Lespakket voor leerkrachten van de eerste graad secundair onderwijs die in hun klassen aan het werk willen gaan rond zelfwaardering en mediaweerbaarheid

    Download

Externe links

Daníelsdóttir, S., Burgard D., & Oliver-Pyatt, W. (2009). Guidelines for childhood obesity prevention programs. AED, USA. 

National Eating Disorders Collaboration (2011). Evaluating the risk of harm of weight-related public Messages. NEDC, Australië.

Northern Health (2012). Position on health, weight and obesity. An integrated population health approach. Northern Health, Canada.

Northern Health (2012). Position on healthy eating. An integrated population health approach. Northern Health, Canada.