Eet- en gewichtsproblemen in Vlaanderen: wat recente populatieonderzoeken tonen

In Vlaanderen volgen verschillende instanties via populatieonderzoeken de gezondheid van de bevolking en de prevalentie van ziekten op. Ook voor eet-en gewichtsproblemen worden er heel wat data verzameld.  Ze laten ons toe om gezondheidstrends in kaart te brengen en vormen een belangrijke basis voor beleid, preventie en organisatie van de gezondheidszorg in België.

Het afgelopen jaar werden er vanuit verschillende instanties heel wat nieuwe data over eet- en gewichtsproblemen gepubliceerd. Eetexpert vat deze graag voor jou samen.

Gezondheidsenquête

Allereerst waren er de data van de recentste bevraging van de Gezondheidsenquête (2023/2024). Dit was de eerste bevraging van de Gezondheidsenquête na de coronapandemie en geeft ons dus een goede stand van zaken over hoe de gezondheidstoestand van de Vlamingen en Belgen geëvolueerd is na corona.

Interessant voor ons zijn de prevalenties rond gewichtsproblemen en eetstoornissen.

Op vlak van gewichtsproblemen bleek dat:  

• 49,7% van de Vlaamse volwassen overgewicht heeft (BMI ≥25), waarbij 16,6% beantwoordt aan de criteria voorobesitas (BMI ≥ 30). Deze cijfers zijn niet significant verschillend van 2013 en 2018.
• 16,4% van de Vlaamse kinderen tussen 2 en 17 jaar overgewicht heeft, waarbij 4,2% beantwoordt aan de criteria voor obesitas. Deze cijfers zijn niet significant verschillend met deze uit 2013 en 2018.

Op vlak van eetstoornissen bleek dat:

• 6,0% van de Vlamingen at risk is voor een eetstoornis. Deze prevalentie is niet significant verschillend in vergelijking met 2013 en 2018. Zoals verwacht ligt het percentage hoger bij jongere leeftijdscategorieën en bij vrouwen: Bij de vrouwen tussen de leeftijd van 15 en 24 jaar blijkt 12,9% at risk voor een eetstoornis.
• In 2023/2024 voor de eerste keer ook werd gevraagd naar het voorkomen van eetbuien. In totaal meldt 10,6% van de Vlaamse bevolking van 15 jaar en ouder episodes van overmatig eten. Het percentage ligt daarbij opnieuw hoger voor jongere leeftijdscategorieën: 18,7% voor Vlamingen tussen 15 en 24 jaar.

BMI-dashboard voor schoolgaande kinderen en jongeren

In juni werden de langverwachte BMI-data voor schoolkinderen gepubliceerd in de vorm van een dashboard. Deze BMI-gegevens zijn de gegevens die de CLB’s in Vlaanderen verzamelen bij Vlaamse schoolkinderen. Niet alleen werden er nieuwe data gepubliceerd, maar ook de oudere data werden opnieuw geanalyseerd omwille van enkele veranderingen:

• De prevalenties worden weergegeven op de domicilieadressen van de kinderen. Dit wil zeggen dat er ook data uit Brussel beschikbaar zijn. Het gaat hierbij echter enkel over kinderen die naar het Vlaams onderwijs gaan en dus niet over de volledige populatie van kinderen die in Brussel woont.
• Ook data van kinderen uit het buitengewoon onderwijs werden toegevoegd
• De data werden per klasgroep en niet per leeftijd geanalyseerd. Dit wil zeggen dat gegevens van kinderen die zijn blijven zitten of kinderen met een versnelde schoolloopbaan ook mee werden opgenomen in de prevalenties per leerjaar. In de beoordeling van hun gewicht wordt elk kind uiteraard wel vergeleken met de normen van zijn/haar leeftijd.

Uit het BMI-dashboard blijkt dat:

• 23,44% van de Vlaamse schoolgaande kinderen overgewicht (incl. obesitas) heeft. In vergelijking met 2011 is er een stijging voor alle leeftijden. (De gegevens van 2011 werden hierbij herberekend volgens de nieuwe manier, dus beide prevalenties werden op dezelfde manier bekomen.)
• Er grote regionale verschillen zijn. In Antwerpen ligt het percentage van kinderen met overgewicht bijvoorbeeld op 28,22%, terwijl dit in Haacht op 14,75% ligt.

Hoewel de cijfers uit de populatieonderzoeken zoals de Gezondheidsenquête lijken aan te geven dat er geen stijgende evolutie is in het aantal kinderen met overgewicht, geven de cijfers van Kind & Gezin en de CLB’s dus wel een stijging aan.

Datakompas

Om partners te ondersteunen in hun beleid heeft Eetexpert de verschillende Belgische en Vlaamse databronnen die informatie geven rond eet- en gewichtsproblemen samengebracht in een Datakompas.

De databronnen staan er opgelijst samen met de doelgroep die bevraagd werd, de thema’s die bevraagd werden en hoe ze bevraagd werden, regio’s waarover de databronnen uitspraken doen en de periodes waarin de deelnemers bevraagd werden.

Voor verdere vragen in verband met het gebruik en interpretatie van de data rond eet-en gewichtsproblemen kan er steeds gemaild worden naar secretariaat@eetexpert.be.