Nieuwe cijfers rond eetgedrag uit de Preventiebarometer

Nieuwe cijfers rond eetgedrag uit de Preventiebarometer beschikbaar: voor het eerst zicht op de eetcompetentie van de Vlaamse bevolking

De Preventiebarometer is een populatierepresentatieve studie van Sciensano bij de volwassen Vlaamse bevolking waarbij men zicht wil krijgen op leefstijlgedrag binnen thema’s zoals voeding, beweging, vaccinatie en andere gezondheidsbevorderende maatregelen. Daarnaast bevraagt men factoren die het gezondheidsgedrag van de burgers beïnvloeden en hoe preventieve maatregelen worden ervaren. De Preventiebarometer werd voor het eerst georganiseerd in 2022, en in 2025 opnieuw afgenomen. De resultaten bieden waardevolle inzichten voor de uitwerking en bijsturing van een preventiebeleid en preventiestrategieën voor de Vlaamse bevolking. De studie is gebaseerd op zelfrapportage.

Het luik ‘eetgedrag’ omvat o.a. een evaluatie van de gewichtstoestand van de bevolking, de intenties die er zijn rond gezond eten en mogelijke belemmeringen, en de houding van de bevraagden ten opzichte van het voedingsbeleid. In de laatste bevraging in 2025 heeft men ook de vragenlijst van Ellyn Satter over eetcompetentie meegenomen, die ook in Vlaanderen werd gevalideerd. We hebben daardoor voor het eerst een beeld over hoe het met de Vlaamse bevolking gesteld is op vlak van eetcompetentie.   

Gewicht

Uit de resultaten van 2025 bleek dat 50,8% van de Vlaamse bevolking overgewicht (BMI >25) heeft, met bij 16,7% obesitas (BMI>30), en 2,2% ondergewicht (BMI<18,5). Deze percentages verschilden niet significant van de resultaten uit 2022. Er was dus een stabilisatie.

Intenties en zelf-effectiviteit rond gezond eten

In 2025 heeft 58,0% van de Vlaamse bevolking de intentie om de volgende maanden gezonder te eten. Uit de resultaten blijkt verder dat deze percentages nog hoger liggen bij de Vlamingen met overgewicht (excl. obesitas) en de Vlamingen met obesitas. Het gaat daarbij over respectievelijk 64,6% en 69,7% in vergelijking met 50,0% van de Vlamingen met een normaal gewicht. Ook in groep van de Vlamingen met een minder goede eetcompetentie, zijn er meer mensen die de intentie hebben om gezonder te eten (62,9%) dan in de groep met een goede eetcompetentie (53,0%).

Bij de Vlamingen die aangaven de intentie te hebben gezonder te gaan eten, werd nagegaan in welke mate ze dachten dat ze erin zouden slagen om gezonder te gaan eten. Hier blijkt dat het percentage Vlamingen (57%) dat dacht hier NIET in te slagen gestegen is ten opzichte van 2022 (48,5%). Dit wil zeggen dat meer mensen denken dat het hen niet zal lukken om gezonder te gaan eten. Bovendien ligt het percentage nog hoger bij de Vlamingen met obesitas (66,6%) en bij Vlamingen met een minder goede eetcompetentie (68,2%).

Samenvattend, de Vlamingen die mogelijk het meest gezondheidswinst kunnen boeken bij een verandering op vlak van eten, hebben ook veel vaker de intentie om dat te doen. Tegelijkertijd geeft een grote groep van mensen die de intentie hebben om gezond te eten aan dat ze denken dat het hen niet zal lukken. In plaats van in te zetten op bewustwording lijkt het dus beter om in te zetten op de eigen-effectiviteit van deze groep zodat ze de gewenste veranderingen kunnen implementeren.

Eetcompetentie 

Uit de resultaten voor het luik eetcompetentie blijkt dat 51,8% van de Vlamingen een goede eetcompetentie heeft. In de categorie van mensen met een normaal gewicht ligt het percentage het hoogst: 56,8% van de Vlamingen in deze groep heeft een goede Eetcompetentie. Voor de categorie ondergewicht is het percentage 35,3%, voor overgewicht en obesitas is het respectievelijk 51,7% en 42,6%. Deze resultaten liggen in de lijn van verwachtingen. Het is daarbij wel niet duidelijk wat de precieze relatie is tussen eetcompetentie en gewichtsproblemen: krijgen mensen problemen met hun gewicht omdat ze minder eetcompetent zijn? Zorgen gewichtsproblemen ervoor dat de eetcompetentie daalt? Of beïnvloeden andere factoren zowel de gewichtstoestand als eetcompetentie?

Eetcompentie bestaat uit 4 pijlers: eetattitude (Genieten), voedselacceptatie (Gevarieerd), interne regulatie (Genoeg) en contextuele vaardigheden (Gestructureerd). Op alle vier de pijlers scoren mensen met een normaal gewicht het hoogst. Vlamingen in de categorie ondergewicht scoren het laagst op de pijlers ‘Genieten’ en ‘Gevarieerd’. Vlamingen in de categorie obesitas scoren systematisch lager op alle vier de pijlers in vergelijking met Vlamingen met een normaal gewicht. De resultaten liggen allen opnieuw in de lijn van de verwachting.

Dat er nu een Vlaamse populatiemeting is voor eetcompetentie is een enorm meerwaarde. We zien internationale resultaten nu ook bevestigd in onze eigen bevolking. Bovendien geven de resultaten directe inzichten voor zowel preventie op het niveau van alle Vlamingen als naar gerichte groepen. Het percentage van 51,8% eetcompetente Vlamingen kan in ieder geval nog hoger.

Nuttige links

• Nieuwsbericht Sciensano
• Preventiebarometer – resultaten (Sciensano)
• Infopagina rond Afwisselend eten – eetcompetentie
• Nieuwsbericht: Vlaams onderzoek rond eetcompetentievragenlijst